Đơn Vị Bầu Cử – Nền Tảng Bảo Đảm Cuộc Bầu Cử Dân Chủ, Đúng Pháp Luật

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là sự kiện chính trị quan trọng, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những người đủ đức, đủ tài đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình. Để cuộc bầu cử được tổ chức khoa học, dân chủ, đúng pháp luật và phản ánh trung thực ý chí của cử tri, việc tiến hành bầu cử theo các đơn vị bầu cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đơn vị bầu cử là khái niệm chỉ một phạm vi địa lý hành chính  tương  ứng  với  một   lượng  dân  cư  nhất  định  để bầu một số  lượng đại biểu Quốc hội hay đại biểu Hội đồng nhân dân xác định. Việc xác định đúng đơn vị bầu cử không chỉ bảo đảm tính đại diện của các đại biểu được bầu mà còn góp phần bảo đảm sự công bằng, bình đẳng giữa các cử tri trong thực hiện quyền bầu cử.

Theo quy định tại Điều 10 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, hệ thống đơn vị bầu cử được xác định gồm ba loại. Thứ nhất là đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội, theo đó mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được chia thành các đơn vị bầu cử để bầu đại biểu Quốc hội. Thứ hai là đơn vị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, được tổ chức trên địa bàn tỉnh, thành phố để bầu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Thứ ba là đơn vị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã, theo đó các xã, phường, đặc khu được chia thành các đơn vị bầu cử để bầu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã.

Việc phân chia đơn vị bầu cử được thực hiện thống nhất, chặt chẽ theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ tại Thông tư số 21/2025/TT-BNV ngày 12/10/2025, bảo đảm phù hợp với điều kiện dân cư, địa giới hành chính và yêu cầu tổ chức bầu cử trên thực tế.

Đối với bầu cử đại biểu Quốc hội, căn cứ khoản 2 Điều 10 Luật Bầu cử, tỉnh, thành phố được chia thành các đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội. Số lượng đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị và số đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị được tính toán dựa trên quy mô dân số. Việc này do Hội đồng bầu cử quốc gia ấn định theo đề nghị của Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố và được công bố chậm nhất vào ngày 25/12/2025, tức 80 ngày trước ngày bầu cử, tạo điều kiện để các cơ quan, tổ chức và cử tri chủ động theo dõi, giám sát và tham gia.

Đối với bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, khoản 3 Điều 10 của Luật quy định rõ: số đơn vị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã; danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu được bầu ở mỗi đơn vị do Ủy ban bầu cử cùng cấp ấn định trên cơ sở đề nghị của Ủy ban nhân dân cùng cấp. Các nội dung này cũng phải được công bố chậm nhất vào ngày 25/12/2025, bảo đảm đúng tiến độ và quy trình pháp luật.

Bên cạnh đó, Luật Bầu cử cũng quy định rõ số lượng đại biểu được bầu tại mỗi đơn vị bầu cử nhằm bảo đảm tính hợp lý và hiệu quả trong hoạt động của cơ quan dân cử. Cụ thể, mỗi đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội được bầu không quá 03 đại biểu; mỗi đơn vị bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân được bầu không quá 05 đại biểu.

Đơn vị bầu cử không chỉ là yêu cầu pháp lý bắt buộc mà còn là yếu tố quan trọng bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công bằng, minh bạch và đúng luật. Mỗi cử tri cần quan tâm, tìm hiểu rõ đơn vị bầu cử của mình, nắm chắc quyền và trách nhiệm công dân, tích cực tham gia bầu cử, góp phần lựa chọn những đại biểu xứng đáng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và địa phương trong giai đoạn mới./.

Cao Hồng