Giải Quyết Khiếu Nại, Tố Cáo Trong Bầu Cử Bảo Đảm Dân Chủ, Đúng Pháp Luật, Đúng Thẩm Quyền

Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những người tiêu biểu đại diện cho ý chí, nguyện vọng của mình. Để cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, công khai, minh bạch, đúng pháp luật, công tác tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bầu cử giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Do tính chất và yêu cầu về thời gian của bầu cử, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong bầu cử không thực hiện theo trình tự thông thường của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, mà được thực hiện theo các quy định riêng của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân. Mục đích chủ yếu là bảo đảm cho các bước, các khâu trong quá trình tổ chức bầu cử được tiến hành đúng quy định, kịp thời, không để ảnh hưởng đến tiến độ và kết quả bầu cử. Việc xem xét, xử lý trách nhiệm cụ thể của các cá nhân, tổ chức có vi phạm vẫn được thực hiện theo các quy định pháp luật có liên quan như pháp luật về cán bộ, công chức, thanh tra, khiếu nại, tố cáo, hình sự…

Trên địa bàn xã Ứng Thiên, Tiểu ban giải quyết khiếu nại, tố cáo về bầu cử đã xây dựng kế hoạch tổ chức tiếp công dân, tiếp nhận và tham mưu giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo phục vụ cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031, góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cử tri và giữ vững ổn định tình hình ở cơ sở.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, tại Điều 46 và Điều 55, quy định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và thời hạn xác minh, trả lời các vụ việc do cử tri nêu đối với người ứng cử trong quá trình giới thiệu, hiệp thương, lựa chọn người ứng cử. Kết quả xác minh, trả lời là căn cứ quan trọng để Hội nghị hiệp thương lần thứ ba xem xét, quyết định danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân ở từng cấp.

Theo Điều 61 của Luật Bầu cử, công dân có quyền tố cáo đối với người ứng cử; khiếu nại, tố cáo, kiến nghị về những sai sót trong việc lập danh sách người ứng cử. Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử các cấp, Ban bầu cử là những cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận, ghi sổ, chuyển các nội dung này đến cơ quan, tổ chức có thẩm quyền để xác minh, trả lời và giải quyết theo đúng quy định.

Đối với các vụ việc cử tri nêu trong thời gian hiệp thương, việc xác minh và trả lời được thực hiện theo đúng thời hạn luật định. Kết quả xác minh đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội được gửi đến Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh; đối với người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân được gửi đến Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tổ chức hội nghị hiệp thương để làm căn cứ xem xét, quyết định.

Các tố cáo phát sinh sau khi kết thúc Hội nghị hiệp thương lần thứ ba hoặc các vụ việc chưa được giải quyết đúng thời hạn theo quy định thì thuộc thẩm quyền xem xét, giải quyết của Ban bầu cử, Ủy ban bầu cử hoặc Hội đồng Bầu cử quốc gia theo Điều 61 của Luật Bầu cử. Tuy nhiên, trong thời hạn 10 ngày trước ngày bầu cử, các cơ quan phụ trách bầu cử sẽ ngừng việc xem xét, giải quyết các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị về người ứng cử và việc lập danh sách người ứng cử; các nội dung chưa giải quyết sẽ được chuyển cho cơ quan có thẩm quyền của nhiệm kỳ mới tiếp tục xem xét, giải quyết theo quy định.

Về nguyên tắc, các khiếu nại, tố cáo, kiến nghị liên quan đến tư cách người ứng cử và việc điều chỉnh thông tin trong danh sách chính thức thuộc thẩm quyền giải quyết của Ủy ban bầu cử nơi lập và công bố danh sách. Trên cơ sở kết quả xác minh, Hội đồng Bầu cử quốc gia hoặc Ủy ban bầu cử các cấp có thể quyết định xóa tên người ứng cử hoặc điều chỉnh, bổ sung thông tin cần thiết; đây là quyết định cuối cùng theo luật định.

Ban bầu cử chỉ giải quyết các khiếu nại, tố cáo mang tính kỹ thuật liên quan đến việc công bố, niêm yết danh sách người ứng cử tại đơn vị bầu cử. Trường hợp công dân không đồng ý với kết quả giải quyết thì có quyền gửi lên cơ quan bầu cử cấp trên để xem xét theo thẩm quyền.

Việc giải quyết đúng pháp luật, đúng thẩm quyền các khiếu nại, tố cáo trong bầu cử không chỉ bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân mà còn góp phần quan trọng vào thành công của cuộc bầu cử, củng cố niềm tin của cử tri đối với Đảng, Nhà nước và chế độ ta. Mỗi cử tri hãy phát huy tinh thần trách nhiệm, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân một cách đúng đắn, góp phần xây dựng cuộc bầu cử dân chủ, công khai, minh bạch và đúng pháp luật./.

Cao Hồng