Quy Định Về Việc Điều Chỉnh, Bổ Sung Danh Sách Cử Tri Trong Thời Gian Trước Ngày Bầu Cử

Danh sách cử tri là căn cứ pháp lý quan trọng, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân trong việc tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Để bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều được thực hiện đầy đủ quyền bầu cử của mình, Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân quy định cụ thể việc điều chỉnh, bổ sung danh sách cử tri trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri được niêm yết đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ.

Theo quy định, việc điều chỉnh, bổ sung danh sách cử tri tại khu vực bỏ phiếu được thực hiện trong một số trường hợp cụ thể. Đối với công dân thay đổi nơi thường trú ra ngoài đơn vị hành chính cấp xã nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm xóa tên cử tri tại nơi thường trú cũ và bổ sung tên vào danh sách cử tri tại nơi thường trú mới để công dân tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và cấp xã. Trường hợp công dân chuyển đến tạm trú tại địa phương khác và có nguyện vọng tham gia bầu cử tại nơi tạm trú mới thì được xóa tên trong danh sách cử tri ở nơi cư trú cũ và bổ sung vào danh sách cử tri tại nơi tạm trú mới để bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Khi thực hiện việc xóa tên và cấp giấy chứng nhận cho cử tri đi bỏ phiếu ở nơi khác, Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi rõ vào danh sách cử tri tại địa phương mình, bên cạnh tên cử tri cụm từ “Bỏ phiếu ở nơi khác”.

Đối với những người trước đây bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án; người bị kết án tử hình đang chờ thi hành án; người đang chấp hành hình phạt tù không được hưởng án treo; người mất năng lực hành vi dân sự, nếu đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ được khôi phục quyền bầu cử, được trả lại tự do hoặc được cơ quan có thẩm quyền xác nhận không còn mất năng lực hành vi dân sự thì, tùy theo nguyện vọng của bản thân, được bổ sung vào danh sách cử tri tại nơi đăng ký thường trú để bầu đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã hoặc được bổ sung vào danh sách cử tri tại nơi đăng ký tạm trú để bầu đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Công dân Việt Nam từ nước ngoài trở về trong khoảng thời gian nêu trên, nếu chưa được ghi tên vào danh sách cử tri ở bất kỳ khu vực bỏ phiếu nào, thì có quyền đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú, xuất trình hộ chiếu để được ghi tên vào danh sách cử tri. Trường hợp xuất trình tại nơi đăng ký thường trú, công dân được tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã; nếu xuất trình tại nơi đăng ký tạm trú thì được bầu đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh.

Trong trường hợp cử tri vì đi công tác, làm ăn xa hoặc vì lý do khác không thể tham gia bỏ phiếu tại nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri, cử tri có quyền xin giấy chứng nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi mình có tên trong danh sách cử tri để được bổ sung tên vào danh sách cử tri và tham gia bỏ phiếu tại nơi có thể bỏ phiếu. Khi cấp giấy chứng nhận, Ủy ban nhân dân cấp xã phải ghi chú rõ trong danh sách cử tri tại địa phương cụm từ “Bỏ phiếu ở nơi khác”.

Đối với cử tri đang bị tạm giam, tạm giữ hoặc đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc, nếu đến trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ được trả tự do hoặc đã hết thời hạn chấp hành biện pháp bắt buộc thì được xóa tên trong danh sách cử tri tại nơi có trại tạm giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc và được bổ sung vào danh sách cử tri tại nơi đăng ký thường trú để bầu đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã hoặc tại nơi đăng ký tạm trú để bầu đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Trường hợp cử tri bị bắt tạm giam, tạm giữ tại địa phương khác với nơi đã được ghi tên trong danh sách cử tri trong vòng 24 giờ trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu thì Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có trại tạm giam, tạm giữ không thực hiện việc bổ sung tên cử tri vào danh sách.

Người đã có tên trong danh sách cử tri nhưng đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu bị Tòa án tước quyền bầu cử, phải chấp hành hình phạt tù hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm xóa tên người đó trong danh sách cử tri và thu hồi Thẻ cử tri theo quy định.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân hiện hành không còn quy định việc bổ sung cử tri vãng lai ngay tại phòng bỏ phiếu trong ngày bầu cử. Vì vậy, về nguyên tắc, mọi thay đổi liên quan đến cử tri như thay đổi nơi cư trú, từ nước ngoài trở về, được trả tự do… sau khi danh sách cử tri đã được niêm yết phải được công dân kịp thời thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã trước thời điểm bắt đầu bỏ phiếu 24 giờ, trừ trường hợp bị xóa tên trong danh sách cử tri thì được tính đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu.

Đối với những cử tri đã được cấp giấy chứng nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc của chỉ huy đơn vị vũ trang nhân dân để tham gia bỏ phiếu ở nơi khác, việc bổ sung tên vào danh sách cử tri tại nơi mới được thực hiện và tính đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu. Sau thời điểm này, Ủy ban nhân dân cấp xã không thực hiện việc bổ sung danh sách cử tri nữa. Tổng số cử tri của khu vực bỏ phiếu được xác định là số cử tri trong danh sách đã được cập nhật đầy đủ đến thời điểm bắt đầu bỏ phiếu và là căn cứ pháp lý để xác định kết quả bầu cử.

Nắm vững và thực hiện đúng các quy định về điều chỉnh, bổ sung danh sách cử tri không chỉ bảo đảm quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân mà còn góp phần quan trọng vào thành công chung của cuộc bầu cử, thể hiện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.

Cao Hồng