Xử Lý Nghiêm Minh Các Hành Vi Vi Phạm Pháp Luật Về Bầu Cử Bảo Vệ Quyền Làm Chủ Của Nhân Dân

Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là hình thức dân chủ trực tiếp quan trọng, thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong việc lựa chọn những người đủ đức, đủ tài đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình. Để bảo đảm cuộc bầu cử được tiến hành dân chủ, công khai, minh bạch, đúng pháp luật, việc phòng ngừa và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã quy định rõ về trách nhiệm và hình thức xử lý đối với các hành vi vi phạm. Điều 95 của Luật Bầu cử nêu rõ: người nào dùng thủ đoạn lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép làm cản trở việc bầu cử, ứng cử của công dân; vi phạm các quy định về vận động bầu cử; hoặc người có trách nhiệm trong công tác bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu, dùng thủ đoạn khác làm sai lệch kết quả bầu cử hay vi phạm các quy định khác của pháp luật về bầu cử thì, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Cụ thể hóa các quy định của Luật Bầu cử, Bộ luật Hình sự năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung theo các Luật số 12/2017/QH14, số 59/2024/QH15 và số 86/2025/QH15) đã quy định rõ hai tội danh liên quan trực tiếp đến bầu cử.

Thứ nhất, tội xâm phạm quyền của công dân về bầu cử, ứng cử hoặc biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu ý dân (Điều 160). Theo đó, người nào lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử, ứng cử hoặc biểu quyết thì có thể bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm. Trường hợp phạm tội có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc dẫn đến việc hoãn ngày bầu cử, bầu cử lại thì bị phạt tù từ 01 năm đến 02 năm; đồng thời còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Thứ hai, tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân (Điều 161). Người có trách nhiệm trong tổ chức, giám sát bầu cử mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử thì có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Nếu phạm tội có tổ chức hoặc dẫn đến việc phải tổ chức lại bầu cử, trưng cầu ý dân thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm và có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Bên cạnh đó, đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, nếu có hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử như kê khai hồ sơ ứng cử không trung thực, gian dối, giả mạo thông tin, vi phạm các quy định về vận động bầu cử…, thì có thể bị xóa tên khỏi danh sách chính thức những người ứng cử. Trường hợp đã trúng cử thì cũng không được công nhận tư cách đại biểu, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và sự trong sạch của cơ quan dân cử.

Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bầu cử không chỉ nhằm răn đe, phòng ngừa vi phạm mà còn góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cử tri, giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo đảm cho cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, đúng pháp luật và thực sự là ngày hội của toàn dân. Mỗi công dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm, chủ động phát hiện, phản ánh kịp thời các hành vi vi phạm, cùng chung tay xây dựng cuộc bầu cử an toàn, công bằng và thành công tốt đẹp./.

Cao Hồng