Cơ Cấu, Thành Phần Đại Biểu Hội Đồng Nhân Dân Các Cấp Nhiệm Kỳ 2026 – 2031

Cuộc bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 là sự kiện chính trị quan trọng, có ý nghĩa sâu sắc trong việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, củng cố và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương. Một trong những nội dung then chốt quyết định chất lượng của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ mới là việc xác định dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử, bảo đảm đúng quy định của pháp luật, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của cử tri.

Xác định dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 được thực hiện theo Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân và Nghị quyết Số: 107/2025/UBTVQH15 ngày 16/10/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trên cơ sở số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân được bầu và nguyên tắc bảo đảm số dư khi lập danh sách người ứng cử theo khoản 3 Điều 58 của Luật Bầu cử, Thường trực Hội đồng nhân dân các cấp giữ vai trò chủ trì trong việc xây dựng phương án dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người ứng cử.

Cụ thể, ở cấp tỉnh, Thường trực Hội đồng nhân dân sau khi thống nhất ý kiến với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ủy ban nhân dân cùng cấp sẽ dự kiến cụ thể cơ cấu, thành phần, phân bổ số lượng người của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan nhà nước ở cấp mình, các đơn vị hành chính cấp dưới và các cơ quan, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế trên địa bàn được giới thiệu để ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Ở cấp xã, Thường trực Hội đồng nhân dân sau khi thống nhất với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Ủy ban nhân dân cùng cấp sẽ dự kiến cụ thể cơ cấu, thành phần, phân bổ số lượng người của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan nhà nước ở cấp mình, các thôn, tổ dân phố và các cơ quan, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế trên địa bàn được giới thiệu để ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã.

Quá trình dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử phải bảo đảm các nguyên tắc dân chủ, công tâm, khách quan, minh bạch; đồng thời đặc biệt chú trọng đến chất lượng đại biểu. Việc lựa chọn người ứng cử hướng tới những cá nhân tiêu biểu về phẩm chất chính trị, đạo đức, uy tín, có trình độ, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm cao, đủ năng lực đại diện cho ý chí, nguyện vọng hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Bên cạnh đó, cơ cấu đại biểu cần bảo đảm hợp lý giữa các lĩnh vực, thành phần xã hội; tăng số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách; có tỷ lệ phù hợp đại biểu đại diện các tôn giáo, dân tộc, giới tính, độ tuổi, các nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, đại biểu xuất thân từ công nhân, nông dân, doanh nhân và các hiệp hội, tập đoàn trong sản xuất, kinh doanh.

Theo yêu cầu chung, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp cần bảo đảm tỷ lệ hợp lý người dân tộc thiểu số, phù hợp với đặc điểm cơ cấu dân tộc và tình hình cụ thể của từng địa phương, phấn đấu đạt tỷ lệ trúng cử theo dự kiến. Đối với phụ nữ, cần bảo đảm đạt ít nhất 35% trong danh sách chính thức người ứng cử ở từng cấp, phấn đấu tỷ lệ trúng cử khoảng 30% tổng số đại biểu Hội đồng nhân dân. Người ứng cử là người ngoài Đảng phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 10%; người trẻ tuổi dưới 40 tuổi phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 15% trong danh sách chính thức; đồng thời, đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2021 – 2026 tái cử phấn đấu đạt tỷ lệ không dưới 30% ở từng cấp, bảo đảm sự kế thừa, ổn định và phát triển.

Thực hiện nghiêm túc, đúng quy định công tác dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 không chỉ góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử, mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng Hội đồng nhân dân thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới./.

Cao Hồng